Gemengd koor

Cantamabile

Hamme

 

Welkom
Wie zijn we
Werking
Komende activiteiten
Voorbije activiteiten
Nieuwe leden
Contactpersonen
Ledenpagina
Repertoire
Links

DE NOCTURNES VAN

WOLFGANG AMADEUS MOZART

 

De nocturne (night song) als muzikale vorm

Nocturnes zijn volgens Van Daele muziekstukjes met een dromerig en romantisch karakter. De muzikale vorm van de nocturne is sterk geëvolueerd in de tijd. In de 17de eeuw gold de nocturne als een suite van onderhoudende of ontspannende muziekstukjes voor klein (instrumentaal) ensemble, meestal uitgevoerd in de avond of de nacht, tijdens feestjes of gezellige bijeenkomsten in openlucht. De vroeg-romanticus John Field was een sterke promotor van de nocturne. Hij schreef er zelf 18. In de 19de eeuw kenden de nocturnes een bloeitijd met Frédéric Chopin. Ook Gabriël Fauré, Francis Poulenc en Eric Satie schreven tal van nocturnes.

De nocturnes van Mozart

Tijdens zijn verblijf in Wenen (1787-88) was Mozart dikwijls te vinden in de salons van baron Joseph Nikolaus von Jacquin (1727-1817), een bekend professor plantkunde en scheikunde aan de Weense Universiteit en vrijmetselaar, zoals velen van de Weense elite van die tijd. Jacquin hield er aan om af en toe mensen uit de kringen van wetenschap en kunst uit te nodigen voor een gezellig avondfeest. Ook Mozart was daarbij graag van de partij.

Om deze avonden muzikaal wat op te fleuren - en ook voor zijn plezier - schreef Mozart tal van vocale en instrumentale werkjes, waaronder zijn 6 nocturnes voor 3 stemmen en bassethoorn (de voorloper van de basklarinet).

Weldra groeide een grote vriendschap tussen Mozart en de familie Jacquin. Enkele van Jacquins kinderen, o.m. Gottfried en Franziska werden ook (bekwame) leerlingen van de componist. Vermoedelijk heeft Gottfried Jacquin zelfs meegewerkt aan het vocaal gedeelte van deze nocturnes. Alleszins werden ze in 1803 op zijn initiatief gepubliceerd, alhoewel dat oorspronkelijk niet Mozarts bedoeling was.

In het Woordenboek van Mozart worden zijn nocturnes muzikaal geduid als "une succession faisant alterner la vivacité d'esprit, la finesse du sentiment amoureux et le caractère enjoué du compositeur". Die wisselende stemming van spitse geest, fijngevoelige liefde en speelsheid ook in de uitvoering tot hun recht laten komen is geen gemakkelijke opgave.

De Italiaanse liefdespoëzie

Voor zijn nocturnes koos Mozart enkele verzen uit de liefdespoëzie van Pietro Metastasio (1698-1782), dichter en auteur van toneelstukken en in zijn tijd een zeer bekend en gerespecteerd librettist (operaschrijver). Metastasio was hofdichter in Wenen en schreef tal van libretto's op klassieke thema's. Driehonderd componisten, waaronder alle grote, maakten van zijn teksten gebruik.

Vertaling

Hierna volgt een (licht bewerkte) vertaling uit het Italiaans van de zes nocturnes.

I

Jouw lieflijke, mooie, dierbare ogen

beminnelijk fonkelend als sterren,

geef rust aan mijn hart!

Ik sterf van verlangen naar jou, mijn geliefde, mijn lieve schat,

Alleen door toedoen van de God der liefde.

 

II

Wanneer jij ver weg bent van mij, zijn de dagen een eeuwigheid.

De dagen dichtbij jou, mijn idool, zijn zo vluchtig.

 

III

Twee lieflijke ogen hebben mijn hart geraakt.

En als ik geen medelijden vraag aan deze mooie ogen,

ja, voor deze ogen zal ik dan sterven van liefde.

 

IV

Onder duizend geliefden vindt men geen twee pure zielen die meer trouw zijn.

En iedereen praat graag over liefdestrouw.

En dit gedrag is zo ver gevorderd,

dat de trouw van wie echt lief heeft, nu 'onnozelheid' wordt genoemd.

 

V

Hier is het dappere moment,

Nice, mijn Nice, vaarwel.

Hoe zal ik moeten leven, mijn liefste zover van jou vandaan?

Ik leef altijd in smart. Ik zal het nooit meer goed hebben.

En, wie weet, denk je nog eens aan mij?

 

VI

Ik zal me maar in stilte beklagen over mijn ellendig lot;

maar denk niet dat ik je niet zou beminnen, mijn liefste.

Hoe wreed! Waarmee heb ik je toch gekwetst?

Er rest me in mijn hart enkel nog het pijnlijke genot van de verzuchting naar jou.

 

Klik hier om terug te gaan naar Repertoire.

 

Copyright © 2017  •  Gemengd Koor Cantamabile Hamme